Thực trạng quản lý chi Ngân sách nhà nước Tỉnh Nghệ An thời gian qua

Công tác quản lý chi ngân sách của chính quyền cấp Tỉnh ở Nghệ An được thực hiện trên cơ sở thông qua chu trình ngân sách từ khâu lập dự toán, thực hiện và quyết toán ngân sách. Bằng nhiều biện pháp khác nhau như: Thông qua các chế độ chính sách của Nhà nước nói chung và của chính quyền cấp Tỉnh nói riêng để thực hiện quản lý chi Ngân sách nhà nước (NSNN )từ khâu lập đến khâu quyết toán ngân sách của các đơn vị dự toán; KBNN thực hiện kiểm tra, giám sát các khoản chi tại các đơn vị sử dụng NSNN theo đúng dự toán. Bên cạnh đó trong quá trình quản lý chi NSNN cấp Tỉnh, Sở Tài (Sở TC) chính đã tham mưu cho Ủy ban nhân dân (UBND) Tỉnh thực hiện quản lý điều hành chi NSNN cơ bản theo Luật NSNN và dự toán đã được Hội đồng nhân dân (HĐND) Tỉnh thông qua đầu năm. Các khoản chi phát sinh ngoài dự toán đầu năm đều được chủ tịch UBND Tỉnh phê duyệt; việc sử dụng nguồn thu cấp quyền sử dụng đất, nguồn tăng thu, dự phòng ngân sách, nguồn tiền lương, nguồn thành phố bổ sung có mục tiêu cơ bản đã thực hiện theo quy định của Luật NSNN và các văn bản hướng dẫn hiện hành; công tác hướng dẫn, kiểm tra việc chấp hành chế độ tài chính đã được Sở TC quan tâm.

Trong thời gian qua, cùng với công cuộc cải tài chính công thì công tác quản lý chi tiêu NSNN của Tỉnh Nghệ An đã đạt được một số kết quả nổi bật sau: Thứ nhất, công tác quản lý, điều hành chi Ngân sách Tỉnh đã có nhiều chuyển biến tích cực, nguồn thu giành cho chi đầu tư và chi thường xuyên được phân định rõ ràng theo luật NSNN, cơ cấu chi tương đối hợp lý giữa nguồn chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển; Thứ hai, điều hành chi đảm bảo được nguyên tắc thứ tự ưu tiên, chi thường xuyên được đảm bảo tốt, các chế độ liên quan đến con người được chi trả kịp thời, chi hành chính, chi hội nghị, tiếp khách và các dịch vụ khác được quản lý chặt chẽ, tương đối đúng định mức, chế độ nhà nước quy định; Thứ ba, công tác lập dự toán tương đối sát với nhiệm vụ, từ đó khi điều hành dự toán ít bị động, cơ bản các khoản chi có tính chất lượng không còn nợ đọng kéo dài như những năm trước, công tác chuẩn chi ngày càng được chủ tài khoản và Kho bạc nhà nước (KBNN) quản lý chặt chẽ và đúng chế độ hơn, chi hành chính ngày càng được tiết kiệm, nguồn dành cho chi đầu tư và phát triển sản xuất ngày càng được chú trọng; Thứ tư, quy trình quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từng bước được nâng lên, hiệu quả đầu tư rõ rệt. Công tác quản lý vốn đầu tư XDCB ngày càng đi vào nề nếp, từ khâu lập báo cáo kinh tế kỹ thuật, báo cáo đầu tư, lập tài khoản kế toán, thực hiện thi công đến thanh quyết toán công trình.

            Nhìn chung công tác quản lý điều hành ngân sách Tỉnh thời gian qua cơ bản đã đảm bảo đúng dự toán được giao, kịp thời có hiệu quả. Việc thực hiện cơ chế tự chủ về tài chính theo Nghị định 130/2005/NĐ-CP, Nghị định 43/2006/NĐ-CP và các thông tư nghị định hướng dẫn, sửa đổi 2 nghị định trên vẫn tiếp tục được quan tâm tổ chức thực hiện đã tạo sự chủ động về mặt tài chính cho các đơn vị. Ngoài các nhiệm vụ chi thường xuyên, các chính sách an ninh xã hội, chi đầu tư được đảm bảo đúng kế hoạch đề ra không làm ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả đầu tư, chi Ngân sách và các khoản đóng góp của nhân dân được công khai minh bạch, công tác kiểm tra, kiểm soát được tăng cường từng bước đúng luật NSNN.

Bên cạnh những thành tựu trong quản lý chi NSNN Tỉnh thì còn có một số tồn tại cần được khắc phục: Thứ nhất, công tác xây dựng dự toán đầu năm làm chưa tốt, nặng về hình thức, chưa phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Lập dự toán một số huyện còn chưa sát thực tế, cơ cấu chi chưa phù hợp, điều hành chi sai nguồn, dùng nguồn chi đầu tư phát triển để chi thường xuyên, khi thực hiện dự toán phải điều chỉnh nhiều lần. Tình trạng chi không đúng nhiệm vụ chi; Thứ hai, điều hành chi NSNN còn tình trạng chi theo vụ việc, ngoài dự toán dẫn đến quá trình thực hiện dự toán còn phải điều chỉnh bổ sung nhiều lần; Thứ ba, việc lập, quyết định và điều chỉnh dự toán chi đầu tư phát triển còn thực hiện chưa đúng, chưa tập trung, còn dàn trải. Thời gian qua, tình trạng đầu tư XDCB ở Nghệ An cơ bản đã có sự quan tâm trong quản lý, từ khâu xây dựng chủ trương đầu tư cho đến khâu lập hồ sơ thiết kế kỹ thuật dự toán của từng công trình, dự án. Nhưng nhược điểm lớn nhất là dự án được lập ra, song bố trí nguồn lực lại không rõ ràng hoặc bố trí nguồn lực rất hạn chế. Theo đó đã tạo ra tình thế khởi công quá nhiều dự án và làm cho tình trạng quản lý XDCB ở Nghệ An rất nhiều công trình dở dang là khá lớn. Thứ tư, trong quá trình chấp hành dự toán chi thường xuyên NS Tỉnh vẫn còn tình trạng các đơn vị sử dụng kinh phí không đúng mục đích, không triển khai các nhiệm vụ chi theo kế hoạch được duyệt. Nhiều khoản chi không tuân thủ theo định mức, tiêu chuẩn thủ tục hiện hành như chi hội nghị, công tác phí, chi mua sắm tài sản; Thứ năm, trong khâu quyết toán NSNN, hầu hết các đơn vị còn gửi quyết toán chậm so với quy định của Nhà nước. Chất lượng báo cáo quyết toán của các đơn vị không cao, hồ sơ sổ sách của một số đơn vị còn sơ sài, không đúng quy định, gây khó khăn cho công tác kiểm tra quyết toán; Thứ sáu, công tác thẩm tra quyết toán kinh phí chi thường xuyên của NSNN ở Tỉnh Nghệ An trong những năm qua nhìn chung còn chậm so với quy định, số lượng các đơn vị được thẩm tra thông báo, phê duyệt quyết toán chưa nhiều. Số lượng cán bộ tham gia quyết toán có hạn, số lượng đầu mối kiểm tra lớn nên công tác kiểm tra xét duyệt quyết toán còn mang tính hình thức; Thứ bảy, công tác kiểm tra việc quản lý sử dụng kinh phí chi thường xuyên ở các đơn vị cơ sở làm chưa tốt, chủ yếu mới dừng lại ở việc duyệt quyết toán cho các đơn vị ở cơ sở. Hàng năm chưa thực hiện việc đánh giá tình hình chi tiêu, hiệu quả chi tiêu, chưa tiến hành phân tích rút kinh nghiệm cho công tác quản lý hiệu quả hơn.

Có thể nhận định một số nguyên nhân của các hạn chế đó là một phần do các yếu tố khách quan như hệ thống pháp luật về quản lý NSNN còn chưa ổn định và thiếu đồng bộ. Hệ thống các chỉ tiêu, định mức vẫn còn nhiều cứng nhắc và là kết quả từ nhiều năm trước do đã có nhiều lạc hậu không sát với thực tế tăng trưởng kinh tế và sự biến động của các yếu tố kinh tế vĩ mô như hiện nay. Chế độ công tác phí, chi hội nghị, định mức chi quản lý hành chính… là rất thấp so với thực tế phát triển kinh tế xã hội. Các quy định về hóa đơn, chứng từ, sổ sách ghi chép nhiều chi tiết cũng đã không theo kịp và phù hợp với hiện tại. Hệ thống cơ sở vật chất của các cơ quan quản lý chi ngân sách như hệ thống máy vi tính… ở Sở Tài chính, UBND, HĐND cũng có ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng công tác quản lý.

Tuy nhiên, còn có các yếu tố chủ quan khiến công tác quản lý chi còn một số tồn tại như trên. Cụ thể như: Yếu tố con người trong công tác quản lý chi NSNN trong thời gian qua chưa được chú trọng đúng mức; Nhận thức của một số cấp ủy Đảng, chính quyền về nhiệm vụ chi ngân sách chưa thực sự đầy đủ, còn buông lỏng vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, giám sát trong công tác quản lý NS nói chung, quản lý chi NS nói riêng, nhất là ở các chủ tài khoản; Cơ chế phân cấp quản lý ngân sách đối với các đơn vị dự toán của tỉnh còn một số điểm không phù hợp, còn nhiều bất cập như trong việc quy định chức năng quản lý chi NSNN đối với các đơn vị liên quan trong thời gian qua đã gây không ít khó khăn trong công tác quản lý chi ngân sách.; Khâu lập dự toán tuy đã có sự tiến bộ nhưng vẫn chưa thật sự bám sát thực tế tại các đơn vị dự toán, chưa quan tâm đến các yếu tố tăng trưởng kinh tế, lạm phát; Công tác quản lý chi ngân sách còn chưa sát, khả năng kiểm soát chi qua đơn vị KBNN còn chưa cao dẫn đến một số khoản chi còn chưa đúng đối tượng, nhiệm vụ được giaothiếu sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý Nhà nước như các cơ quan tài chính, Kho bạc nhà nước trong việc giám sát các khoản chi tiêu ngân sách. Công tác thanh tra, kiểm tra với các khoản chi ngân sách chưa được thực hiện triệt để, sâu sát đến từng nội dung, khoản mục chi.


Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chi NSNN Tỉnh Nghệ An

 Từng bước chuyển đổi mô hình quản lý chi NSNN: Chuyển sang lập kế hoạch dài hạn với những giới hạn ngân sách bằng việc xây dựng khuôn khổ chi tiêu trung hạn nhằm ràng buộc các cấp chính quyền từ trung ương đến địa phương sử dụng các nguồn lực tài chính phải gắn liền với các ưu tiên tổng thể của quốc gia. Từng bước chuyển quản lý ngân sách theo đầu vào sang quản lý ngân sách theo đầu ra. Một khi đã thay đổi quy trình lập ngân sách theo khuôn khổ chi tiêu trung hạn, thì phương thức quản lý ngân sách cũng phải có những thay đổi nhất định cho tương hợp.

Hoàn thiện công tác lập, quyết định và chấp hành dự toán chi NSNN cấp Tỉnh như: Trong công tác lập dự toán NSNN,  UBND Tỉnh cần tăng cường quản lý chi, đẩy nhanh quá trình quyết toán cuối năm, đảm bảo nộp quyết toán đúng thời hạn như luật định; Trong quá trình chấp hành ngân sách, cần cụ thể hóa dự toán ngân sách Nhà nước được duyệt để chỉ đạo quá trình thực hiện dựa trên những căn cứ, cơ sở khoa học, đảm bảo sát, hợp với tình hình thực tế, chủ động nguồn nhằm đảm bảo nhu cầu chi trong quá trình thực hiện.

Hoàn thiện cơ cấu chi NSNN khoa học, hợp lý: Ưu tiên dành nguồn cho chi đầu tư, phát triển nguồn thu có tính chất ổn định lâu Cơ cấu chi thường xuyên ở Tỉnh trong thời gian tới cũng cần tăng tỷ trọng chi cho các hoạt động sự nghiệp giáo dục, y tế và giảm tỷ trọng chi cho các cơ quan quản lý hành chính, đảng, đoàn thể phù hợp với xu thế phát triển. Nhu cầu xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội ở các Tỉnh, Huyện hiện nay luôn là vấn đề cấp bách. Vì vậy ngoài nhiệm vụ chi thường xuyên, NSNN Tỉnh cũng cần chủ động giành một phần ngân sách để xây dựng công trình kết cấu hạ tầng.

Hoàn thiện cơ chế quản lý chi NSNN và xây dựng hệ thống định mức, tiêu chuẩn chi tiêu cho phù hợp Hệ thống các tiêu chuẩn, định mức chi tiêu cũng cần phải được thay đổi để đáp ứng yêu cầu hội nhập và tốc độ tăng giá phù hợp với tình hình phát triển kinh tế xã hội của địa phương.

Nâng cao trình độ, năng lực điều hành, quản lý của chính quyền cấp Tỉnh cùng với nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác tài chính Tỉnh Nghệ An và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách trong thời gian tới.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Dự toán, Quyết toán ngân sách tỉnh Nghệ An qua các năm 2012-2016

2. Các Chỉ thị về việc xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế xã hội Tỉnh Nghệ An do Ủy ban nhân dân Tỉnh Nghệ An ban hành qua các năm 2012-2016